Planiranje porodice i kontracepcija

GinekologijaOsnovni koncept savremene medicine i perinatologije je pravo svakog deteta da se rodi tjelesno, duševno i emocionalno zdravo. Započinje se sa planiranjem porodice.
PLANIRANJE PORODICE JE  pravo i dužnost koju budući roditelji imaju, vezano za ostvarivanje želje za potomstvom. U tom smislu,  da se ne bismo našli u situaciji da nam se desila trudnoća koju nismo planirali, i koju ne želimo,  imamo dvije mogućnosti:

  • da na vrijeme spriječimo začeće
  • da prekinemo neželjenu trudnoću.

Kako smo u 21.veku, ja sam duboko ubejđena da je došlo vrijeme da abortus tj. namerni prekid neželjene trudnoće, koji je više decenija bio uobičajeni metod planiranja porodice, u potpunosti zamjenimo modernim, efikasnim i bezbjednijim metodama koje se svuda u svijetu danas u tu svrhu koriste.
Pod KONTRACEPCIJOM podrazumjevamo skup metoda, postupaka i sredstava kojima sprečavamo začeće, odnosno neželjenu trudnoću. Idealno kontraceptivno sredstvo treba da je neškodljivo, djelotvorno, prihvatljivo, povratnog dejstva i jeftino.
Kontracepciju treba koristiti od početka seksualne aktivnosti sve do 6-12 mjeseci posle menopauze.
Postoje slijedeće kontraceptivne metode:

  • Hormonska kontracepcija
  • Intrauterina kontracepcija
  • Mehanička i hemijska kontracepcija
  • Prirodne metode kontracepcije
  • Sterilizacija

HORMONSKA KONTRACEPCIJA

Kombinovana oralna kontracepcija (COC) sprečava ovulaciju, utiče na karakteristike materične sluzokože u smislu nemogućnosti da se implantira oplođena jajna ćelija, smanjuje viskoznost cervikalne sluzi i umanjuje pokretljivost jajovoda. Uz to ima niz dobrih efekata na organizam jer obezbeđuje redovne menstruacije, koje nisu obilne ni bolne. Neki, zavisno od karakteristika komponenti koje imaju u svom sastavu, utiču pozitivno na kožu i kosu. Smatra se da protektivno utiče na malignitete jajnika,endometrijuma i creva,  a ne utiče na malignitete dojke. Preporučuje se zdravim osobama, a kontraindikovana je kod teških kardiovaskularnih oboljenja, tromboflebitisa, malignih oboljenja i nekih hroničnih ili autoimunih bolesti.
U hormonsku kontracepciju spade transdermalna  kontracepcija (flaster) koja se primenjuje jednom nedjeljno, kao i preparati sa dugotrajnim djelovanjem poput injekcija, potkožnih implanta.
Postoji i pilula za postkoitalnu kontracepciju tzv.pilula „ DAN POSLIJE" koja se koristi nakon rizičnog odnosa, bilo da su u pitanju plodni dani ili da iz nekog razloga, nije uspio naki drugi vid kontracepcije. Djevojke se često odlučuju na ovakav vid kontracepcije, ali treba da budu veoma obazrive jer njihova primjena nije bezazlena. U uputstvu obično piše da se mogu uzeti u roku od 72 sata nakon nezaštićenog odnosa. Međutim, što ranije ih uzmete efekat je bolji, najbolje unutar prva 2 sata od seksualnog odnosa, a slijedeće uzimanje je za tačno 12 sati nakon prvog.Tada je efekat mnogo bolji jer pilule mogu u kratkom vremenu da deluju mjenjajući potpuno uslove za implantaciju oplođene jajne ćelije, s obzirom na karakteristike materične sluzokože u vrijeme ovulacije i dužinu života jajne ćelije i spermatozoida. Mi ne savetujemo čestu upotrebu ovih tableta (maksimum 2 puta godišnje), jer one zapravo predstavljaju hormonsku bombu i mogu izazvati hormonske poremećaje u smislu produženih ili obilnih krvarenja ili se, čak, mogu odraziti na opšti hormonski status osobe. Takođe, je bilo dosta slučajeva kada su ove tablete uzete unutar 72 sata od nezaštićenog odnosa, ali je do trudnoće ipak došlo, čak spontanih pobačaja ili vanmaterične trudnoće.


INTRAUTERINA KONTRACEPCIJA

Poznato je da strana tijela u materici imaju antifertilitetni efekat.Tako, početkom prošlog vijeka stiču se prva iskustva sa INTRAUTERINIM ULOŠCIMA,DEVICE (IUD), kod nas popularno nazvanim ,,spiralama" .Djeluju na nivou materice tako stvaraju sredinu nepovoljnu za preživljavanje spermatozoida i na taj način sprečavaju da uopšte dođe do oplodnje jajne ćelije, a istovremeno ometaju biohemijsko sazrijevanje endometrijuma i izazivaju enzimske promene u njemu, sprečavajući na taj način usađivanje oplođene jajne ćelije, ukoliko je do oplodnje kojim slučajem došlo. Aplikuju se kod prethodno pregledane i ispitane žene, idealno bi bilo posljednjeg dana menstruacije.
Intrauterini ulošci (spirale) sadrže na površini bioaktivne materije poput bakra, srebra ili hormona koje se postepeno otpuštaju  i menjaju se na  5 godina, uz redovne kontrole. Preporuku za određeni tip spirale dajemo na osnovu potreba  žene i  rezultata pregleda.

MEHANIČKA I HEMIJSKA KONTRACEPCIJA

Upotrebom mehaničke ( barijerne) kontracepcije sprečava se ulazak spermatozoida u cervikalni kanal materice.Postoji nekoliko različitih tipova ovakve kontracepcije. Kondomi, muški i ženski, koje ne treba koristiti istovremeno. Dijafragma, koju čini čvrst obruč preko koga je navučena gumena membrana i stavlja se vaginalno prije seksualnog odnosa, a ostavlja u vagini još najmanje šest sati poslije odnosa. Cervikalna kapa pravi se od gume ili plastike u različitim veličinama i postavlja na grlić materice. Veoma retko se koriste. Vaginalne tampone od platna, vune ili sunđera natopljene sirćetom, limunovim sokom ili uljem, za koje ćete čuti još od poneke bake, moderan svijet odavno je napustio. Postkoitalna ispiranja takođe se primenjuju, ali treba imati u vidu da je za prodiranje spermatozoida u cervikalni kanal dovoljno svega 90 sekundi nakon ejakulacije.
Hemijska kontraceptivna sredstva (vaginalna krema, tableta, pasta, želea, pena, ABF i C film) treba staviti u vaginu određeno vrijeme prije odnosa i imaju različito vrijeme djelovanja. Deluju spermicidno i mehanički.

PRIRODNE METODE KONTRACEPCIJE

Ove metode se zasnivaju na teorijskoj pretpostavci da do ovulacije dolazi samo jednom mesečno, i da je žena zaštićena ukoliko se uzdrži od odnosa u tom periodu, tzv.  plodnih dana ".
Izračunavanje „plodnih dana" bazira se na pretpostavci da žena koja ima ciklus od 28 dana , ima ovulaciju 14. dana ciklusa ,najranije 2 dana pre ili 2 dana posle tog dana. Ako se uzme u obzir da su spermatozoidi najvitalniji 48 sati,a jajna ćelija živi 24 sata , fertilni period bi trajao od 10. do 17. dana ciklusa. Iskustva su pokazala da to u praksi veoma često, ipak, nije tako. Naročito nije primjenljivo za žene koje imaju neredovne menstrualne cikluse, odnosno nemaju menstruacije na 28 dana. Drugi metod  za određivanje „ plodnih dana" je merenje bazalne temperature jer je poznato da se u vreme ovulacije  bazalna temperatura povećava za oko 0,3 stepena. Danas je ovaj metod značajniji za osobe koje žele da ostanu u drugom stanju, a ne obratno.
Najčešće primjenjivan metod iz ove grupe je svakako prekinuti snošaj ili coitus interruptus, kada se odnos prekida prije ejakulacije, tačnije, ejakulacija se ne izvrši u vagini. Metoda je nesigurna budući da izvjesna količina spermatozoida dospije u vaginu i prije ejakulacije.

STERILIZACIJA

Sterilizacija je operativni postupak kojim se muškarcu ili ženi definitivno oduzima raproduktivna sposobnost.U nekim zemljama definisana je kao metod kontracepcije Ustavom i zakonima,a u nekim se radi samo iz medicinskih razloga. Kod žena operacija podrazumjeva podvezivanje ili resekciju jajovoda, a kod muškaraca vazektomiju ili resekciju sjemenovoda.

Keep in touch with us

Možemo Vam pomoći. Nazovite nas i zakažite pregled + 38733973441

Ukoliko imate pitanja biće nam drago da Vam odgovorimo na sva!